Wielu emerytów w Polsce decyduje się na aktywność zawodową, aby poprawić swoją sytuację finansową lub po prostu pozostać aktywnym. Jednak dorabianie do emerytury wiąże się z szeregiem przepisów ZUS, które mogą wpłynąć na wysokość wypłacanego świadczenia. W tym artykule, jako Maurycy Włodarczyk, wyjaśniam kluczowe zasady, progi dochodowe i wyjątki, dzięki którym będziesz mógł bezpiecznie i świadomie planować swoje dodatkowe źródła przychodu, unikając nieprzyjemnych niespodzianek w postaci zmniejszenia lub zawieszenia emerytury.
Zasady dorabiania do emerytury kluczowe limity i wyjątki, które musisz znać
- Limity przychodów dotyczą wyłącznie osób, które nie osiągnęły powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn).
- Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego można dorabiać bez żadnych ograniczeń finansowych.
- Istnieją dwa główne progi dochodowe: 70% przeciętnego wynagrodzenia (powoduje zmniejszenie świadczenia) i 130% (powoduje zawieszenie świadczenia).
- Aktualne progi (1.12.2025-28.02.2026) to 6 140,20 zł brutto (70%) i 11 403,30 zł brutto (130%).
- Emeryci podlegający limitom mają obowiązek informowania ZUS o swoich zarobkach oraz składania rocznego zaświadczenia o przychodach.
- Możliwe jest rozliczenie roczne lub miesięczne, przy czym rozliczenie roczne często jest korzystniejsze.
Czy dorabianie do emerytury zawsze się opłaca?
Zanim zagłębimy się w szczegóły, warto zrozumieć podstawową zasadę, która decyduje o tym, czy Twoje dodatkowe zarobki wpłyną na wysokość Twojej emerytury. To kluczowa informacja, która pozwoli Ci uniknąć niepotrzebnego stresu i precyzyjnie zaplanować swoją finansową przyszłość.
Poznaj fundamentalną zasadę: wiek emerytalny to klucz do swobody finansowej
Dla wielu emerytów ta informacja jest najważniejsza: osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego zwalnia z wszelkich limitów w dorabianiu. Oznacza to, że jeśli jesteś kobietą i masz ukończone 60 lat, lub mężczyzną i masz ukończone 65 lat, możesz zarabiać dowolne kwoty bez obaw o to, że ZUS zmniejszy lub zawiesi wypłatę Twojej emerytury. To Twoja przepustka do pełnej swobody finansowej na emeryturze.
Kto musi uważać na limity? Sprawdź, czy te zasady dotyczą właśnie Ciebie
Jeśli natomiast pobierasz emeryturę, ale nie osiągnąłeś jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, musisz zachować szczególną ostrożność. To właśnie Ciebie dotyczą limity przychodów, o których będę mówił w dalszej części artykułu. W praktyce oznacza to, że Twoje zarobki mogą mieć bezpośredni wpływ na wysokość otrzymywanego świadczenia.
Dwa progi dochodowe: kiedy ZUS zmniejszy, a kiedy zawiesi twoją emeryturę?
ZUS weryfikuje Twoje zarobki na podstawie dwóch progów dochodowych, które są aktualizowane co kwartał 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia. Progi te bazują na przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu ogłaszanym przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Zrozumienie ich jest absolutnie kluczowe dla każdego dorabiającego emeryta.
Próg 70%: Ile dokładnie możesz dorobić, aby otrzymać pełne świadczenie?
Pierwszy próg to 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Jeśli Twoje przychody przekroczą tę kwotę, ZUS zacznie zmniejszać Twoje świadczenie emerytalne. Od 1 grudnia 2025 r. do 28 lutego 2026 r. próg ten wynosi 6 140,20 zł brutto. To jest ta magiczna granica, której przekroczenie sygnalizuje ZUS-owi, że powinieneś otrzymywać mniej.
Próg 130%: Jaka kwota przychodu oznacza wstrzymanie wypłaty z ZUS?
Drugi próg jest znacznie bardziej restrykcyjny i wynosi 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Przekroczenie tej kwoty ma poważne konsekwencje ZUS zawiesi wypłatę całego Twojego świadczenia. Od 1 grudnia 2025 r. do 28 lutego 2026 r. ten próg wynosi 11 403,30 zł brutto. To jest absolutna granica, której należy unikać, jeśli zależy Ci na ciągłości otrzymywania emerytury.
Co się dzieje po przekroczeniu pierwszego progu? Mechanizm zmniejszania świadczenia
Jeśli Twój przychód przekroczy 70% progu, ale jednocześnie nie przekroczy 130% progu, ZUS nie zawiesi Twojej emerytury, ale ją zmniejszy. Jest to mechanizm mający na celu zrównoważenie dodatkowych zarobków z wysokością wypłacanego świadczenia. Warto o tym pamiętać, planując swoje miesięczne budżety.
Jak ZUS oblicza kwotę zmniejszenia Twojej emerytury?
ZUS jest bardzo precyzyjny w swoich obliczeniach. Twoje świadczenie zostanie pomniejszone o kwotę, o jaką przekroczyłeś pierwszy próg (70% przeciętnego wynagrodzenia). Ważne jest, aby zrozumieć, że nie jest to zmniejszenie o całą kwotę zarobków powyżej progu, ale jedynie o tę część, która stanowi nadwyżkę ponad 70%.
Maksymalna kwota zmniejszenia: Twój finansowy „bezpiecznik”
Na szczęście istnieje coś takiego jak "kwota maksymalnego zmniejszenia". Jest to górny limit potrąceń, co oznacza, że ZUS nie może zmniejszyć Twojej emerytury o więcej niż ta ustalona kwota, nawet jeśli Twoje zarobki znacznie przekroczą pierwszy próg. Od marca 2025 r. kwota ta wynosi 939,61 zł dla emerytur oraz 704,75 zł dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy. To swego rodzaju finansowy "bezpiecznik", który chroni Cię przed zbyt drastycznymi cięciami.
Kto może zarabiać bez ograniczeń? Grupy emerytów zwolnione z limitów
Chociaż limity są istotne dla wielu, istnieją grupy emerytów, które mogą spać spokojnie i dorabiać bez żadnych obaw o swoje świadczenie. Warto sprawdzić, czy należysz do jednej z nich.
Osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego: Twoja przepustka do dorabiania bez limitów
Powtórzę to raz jeszcze, bo to naprawdę kluczowe: jeśli osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn), możesz dorabiać bez żadnych ograniczeń. To jest ten moment, kiedy ZUS przestaje interesować się wysokością Twoich dodatkowych zarobków. Dla mnie to sygnał, że państwo docenia aktywność seniorów i nie chce jej hamować.
Uwaga na pułapkę: co musisz wiedzieć, jeśli pobierasz emeryturę minimalną?
Istnieje jednak pewien wyjątek, na który muszę zwrócić Twoją uwagę, nawet jeśli osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny. Dotyczy on osób, których świadczenie zostało podwyższone do kwoty emerytury minimalnej. Jeśli w takim przypadku Twój przychód przekroczy kwotę tego podwyższenia, ZUS wypłaci Ci emeryturę w niższej kwocie, czyli bez dopłaty do minimum. To ważna pułapka, o której łatwo zapomnieć.
Inne wyjątki od reguły: czy należysz do którejś z tych grup?
- Osoby pobierające renty inwalidy wojennego i wojskowego, jeśli ich niezdolność do pracy ma związek ze służbą.
- Osoby pobierające renty rodzinne po inwalidach wojennych i wojskowych.
Praktyczny poradnik: Jakie dochody ZUS bierze pod uwagę i jak się z nich rozliczyć?
Teraz, gdy znasz już progi i wyjątki, przejdźmy do kwestii praktycznych. Jakie dokładnie dochody ZUS wlicza do limitu i jakie masz obowiązki wobec tej instytucji?
Umowa o pracę, zlecenie, a może własna firma? Sprawdź, co wlicza się do limitu
Nie wszystkie Twoje przychody są brane pod uwagę przez ZUS przy obliczaniu limitów. Poniżej przedstawiam, co się liczy, a co zazwyczaj nie:
| Rodzaj przychodu | Czy wlicza się do limitu? |
|---|---|
| Umowa o pracę | Tak |
| Umowa zlecenie | Tak |
| Działalność gospodarcza | Tak |
| Zasiłki (chorobowy, macierzyński, opiekuńczy) | Tak |
| Przychody z tytułu służby (np. służba wojskowa) | Tak |
| Umowa o dzieło (jeśli nie jest zawierana z własnym pracodawcą) | Nie |
| Dochody z najmu (nie w ramach działalności gospodarczej) | Nie |
| Przychody z praw autorskich i pokrewnych (o ile nie są związane z umową o pracę) | Nie |
Obowiązek informacyjny: Jak i kiedy musisz powiadomić ZUS o swoich zarobkach?
Jako emeryt lub rencista podlegający limitom, masz dwa główne obowiązki informacyjne wobec ZUS:
- Powiadomienie o podjęciu pracy zarobkowej: Musisz poinformować ZUS o podjęciu jakiejkolwiek pracy zarobkowej, która podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne. To ważne, aby ZUS miał aktualne dane o Twojej aktywności.
- Złożenie zaświadczenia o przychodach: Do końca lutego każdego roku musisz złożyć w ZUS zaświadczenie o swoich przychodach osiągniętych w roku ubiegłym. Zazwyczaj wystawia je Twój pracodawca lub zleceniodawca. To na podstawie tego dokumentu ZUS dokonuje ostatecznego rozliczenia Twoich zarobków.
Przeczytaj również: Kierowca Ubera: Ile ZAROBISZ na rękę? Kompletna analiza kosztów.
Rozliczenie miesięczne czy roczne? Wybierz opcję, która jest dla Ciebie korzystniejsza
ZUS daje Ci wybór, jak chcesz rozliczać swoje przychody: miesięcznie lub rocznie. Rozliczenie miesięczne oznacza, że ZUS co miesiąc weryfikuje Twoje zarobki i ewentualnie zmniejsza świadczenie. Jednak rozliczenie roczne często jest korzystniejsze. Pozwala ono uniknąć zmniejszenia świadczenia, jeśli w niektórych miesiącach zarobki były wyższe, ale w skali całego roku nie przekroczyły rocznego limitu (czyli 12-krotności progu 70%). To elastyczność, którą warto wykorzystać, zwłaszcza jeśli masz zmienne dochody.
Jak bezpiecznie i legalnie dorabiać na emeryturze?
Dorabianie na emeryturze to świetny sposób na zachowanie aktywności i poprawę komfortu życia. Kluczem do robienia tego bezpiecznie i legalnie jest świadomość przepisów. Pamiętaj o powszechnym wieku emerytalnym to on zwalnia Cię z większości ograniczeń. Jeśli jeszcze go nie osiągnąłeś, dokładnie poznaj aktualne progi dochodowe (70% i 130%) i monitoruj swoje zarobki. Nie zapominaj o obowiązkach informacyjnych wobec ZUS i zawsze wybieraj korzystniejszy dla siebie sposób rozliczenia często jest nim rozliczenie roczne. Dzięki tym wskazówkom, jako Maurycy Włodarczyk, jestem przekonany, że będziesz mógł cieszyć się dodatkowymi dochodami bez obaw o swoją emeryturę.
